Σοκ και Δέος στην Ελλάδα

Του Δημήτρη Παπαγιαννάκη

xreokopia_ellada_arpaxtika2

Στο αμέσως προηγούμενο άρθρο, έκανα μια αναφορά στο σχολή του Σικάγου, ηγέτης της οποίας υπήρξε ο Μίλτον Φρίντμαν, κατά πολλούς εμπνευστής του δόγματος Σοκ και Δέους. Έτσι ονομάζει το εν λόγω δόγμα η συγγραφέας και κοινωνική ακτιβίστρια Naomi Klein στο ομότιτλο βιβλίο «Δόγμα του Σοκ» που κυκλοφόρησε και στην Ελλάδα το 2010. Πρόκειται για μία στρατηγική που ακολουθείται προκειμένου να δικαιολογήσει παρεμβάσεις και μεταρρυθμίσεις συνήθως σε επίπεδο κρατικό.

Το Σοκ και Δέος παρουσιάζεται αρχικά στη μετά του ψυχρού πολέμου εποχή, στην Αμερική από τους Έρλαν Ούλμαν και Τζέιμς Γουέντι ως μία στρατιωτική τακτική που έχει σκοπό να καταβάλει το ηθικό του αντιπάλου. Το βασικότερο όπλο αυτής της τακτικής είναι η προπαγάνδα. Το δόγμα τιτλοφορείται και ως «τακτική ταχείας κατάληψης».

Ο Μίλτον Φρίντμαν, επιφανής οικονομολόγος και στατιστικολόγος, βραβευμένος με το νόμπελ στις οικονομικές επιστήμες και υπέρμαχος του φιλελευθερισμού, δημιούργησε ένα μοντέλο μακροοικονομίας, στηριζόμενο σε πεποιθήσεις όπως η εξασφάλιση νομικής προστασίας των οικονομικών δικαιωμάτων και ελευθεριών, για να προωθηθεί η βιομηχανική και εμπορική ανάπτυξη και ευημερία και να στηριχθεί, όπως έλεγε, η δημοκρατία, η ελευθερία και το κράτος δικαίου στην κοινωνία. Πίστευε ότι η κοινωνική ασφάλιση είναι τοξική για την οικονομική ευημερία ενός κράτους ενώ στη θεωρία του δεν υπάρχει χώρος για κοινωνικά αγαθά και δικαιώματα, για το φυσικό περιβάλλον, για τις παραδόσεις και τον πολιτισμό.

Τα μέτρα της οικονομικής του πολιτικής εφαρμόστηκαν σε πολλές χώρες αφού θεωρείται αυτή τη στιγμή ίσως ο οικονομολόγος με τη μεγαλύτερη επιρροή παγκοσμίως το δεύτερο μισό του 20ου αιώνα, ίσως και ολόκληρου του 20ου αιώνα. Μια ματιά στα κράτη, μόνο ονομαστικά, όπου λειτούργησαν με πρότυπο τη θεωρία του Φρίντμαν, είναι αρκετή για να μας δώσει μια γεύση των αποτελεσμάτων της οικονομικής πολιτικής του: Νότια Κορέα, Αργεντινή, Ελλάδα, Ισπανία, Ιταλία, Πορτογαλία, Ιρλανδία, Χιλή του Πινοσέτ, και άλλες.

Μιας και το δόγμα του Σοκ και Δέους δεν είναι άμεσα συνδεδεμένο, θεωρητικά τουλάχιστον, με τον Φρίντμαν, κρίνω σκόπιμο να επισημάνω ότι το Δόγμα αυτό είναι περισσότερο ένα παιχνίδι επικοινωνίας και ψυχολογίας (βλέπε δίδυμους πύργους) εις βάρος του πληθυσμού στον οποίο ασκείται. Η στρατιωτική επέμβαση δεν θεωρείται μονόδρομος, αφού έχουν αναπτυχθεί νέα οικονομικότερα, ασφαλέστερα και αποδοτικότερα μοντέλα εκμετάλλευσης και επιρροής των δυνατών. Στις περισσότερες περιπτώσεις ένα καλοστημένο σχέδιο προπαγάνδας ακολουθεί ένα πακέτο μέτρων για οικονομικές παρεμβάσεις στα εσωτερικά του κράτους-στόχου σαν μονόδρομος για τη σωτηρία του.

Αυτό συμβαίνει και στην Ελλάδα. Έπειτα από έναν επικοινωνιακό πόλεμο ετών, με δεδομένα και αριθμούς καλοφτιαγμένους για τον απώτερο σκοπό, οι έλληνες πίστεψαν ότι οι μόνοι υπεύθυνοι της οικονομικής τραγωδίας τους είναι οι ίδιοι, μαζί με τους διεφθαρμένους πολιτικούς και τα αμέτρητα παραθυράκια στο ελληνικό διάτρητο οικονομικό σύστημα. Από τα σκάνδαλα και τα ρουσφέτια στην πλέον ιστορική φράση «Μαζί τα φάγαμε», από τους υπερμεγέθεις μισθούς και τα τοκογλυφικά δάνεια στον υπερκορεσμό των υπηρεσιών, σε κάθε στάδιο του σχεδίου της τεχνητής οικονομικής καταστροφής, το Σοκ και Δέος προετοιμάστηκε κατάλληλα και πλήρως επιτυχημένα. Από την εποχή της ψεύτικης ευημερίας στην Ελλάδα, τώρα μας πλασάρουν ότι εμείς φταίξαμε για την οικονομική καταστροφή και μέσα από την καταστροφολογία των ΜΜΕ μας τρομάξανε, παρουσιάζοντας τελικά τους δανειστές σαν σωτήρες και μεσσίες. Χρειάστηκε καιρό για να λειτουργήσει ασφαλώς η πλύση εγκεφάλου. Έπρεπε να προετοιμάσουν το έδαφος, να δημιουργήσουν το απαραίτητο δημοσιονομικό κενό. Τα κατάφεραν. Και τώρα έρχονται να μας «σώσουν».

Αυτό υποστηρίζει και η Ναόμι Κλάιν: «Αυτό που συμβαίνει στην Ευρώπη είναι κλασικό παράδειγμα… Έχουμε μια κρίση που δημιουργήθηκε από τις τράπεζες, ξεκίνησε στην Γουόλ Στριτ και στη συνέχεια μετέφεραν την κρίση στους ανθρώπους που δεν την είχαν δημιουργήσει… Αυτή η γλώσσα χρησιμοποιήθηκε στην Ελλάδα.» Η Ναόμι Κλάιν υποστηρίζει πως το Σοκ εφαρμόζεται αυτή τη στιγμή στην Ελλάδα προκειμένου τα ισχυρά κράτη να αποκτήσουν πρόσβαση στον ορυκτό μας πλούτο. Η Ναόμι Κλάιν μιλώντας στο ΣΚΑΪ το 2013, αναφέρει μεταξύ άλλων ότι «ο τρόπος που η υπόσχεση για πετρέλαιο και αέριο πλασάρεται στους Έλληνες είναι εξαιρετικά ανειλικρινής και άδικος», λέγοντας μάλιστα ότι «κάποιοι πλασάρουν την πιθανότητα μίας μεγάλης ανακάλυψης υδρογονανθράκων σαν τον τρόπο εξόδου από την λιτότητα». Δείγμα της τρομοκρατικής προπαγάνδας είναι και η άρνηση του Έλληνα να φύγει από το ευρώ. Οι Έλληνες, λέει, «θέλουν να μείνουν στο Ευρώ γιατί φοβούνται τόσο πολύ αυτό που υπάρχει στην άλλη μεριά. Ότι η εναλλακτική λύση είναι χειρότερη».

Χαρακτηριστικό δείγμα εφαρμογής του Σοκ είναι η πρόσφατη «περιπέτεια» του δημοψηφίσματος. Είδαμε τη δύναμη των ισχυρών προκειμένου να τρομάξουν το λαό με το capital control και το κλείσιμο των τραπεζών. Η χώρα παράλυσε μόνο και μόνο κλείνοντας την κάνουλα της ρευστότητας. Το Σοκ ήταν τόσο ισχυρό που ο κόσμος αδράνησε, με αποτέλεσμα την υπογραφή του νέου μνημονίου. Ο τρόπος που παρουσιάστηκε το νέο μνημόνιο, έκανε τον κόσμο σχεδόν να χαρεί, αφού πλασάρεται σαν την αφορμή της επαναφοράς της ρευστότητας. Το σχέδιο λειτούργησε άψογα.

Το δόγμα Σοκ και Δέους, όπου εφαρμόστηκε οδήγησε τον απλό κόσμο σε καθεστώς εξαθλίωσης. Το ίδιο συμβαίνει στην Ελλάδα 5 χρόνια τώρα. Η Ναόμι Κλάιν πρότεινε να αντισταθούμε στους Ευρωπαίους, ότι και αν σημαίνει αυτό. Μόνοι μας, είπε, δεν θα καταφέρουμε πολλά. Αλλά εάν στο πλευρό μας σταθούν μερικές χώρες σαν αντίδραση αλυσιδωτή, έχουμε ελπίδα να γλιτώσουμε από τα χειρότερα. Το ερώτημα είναι άλλο: Χάσαμε την ευκαιρία μας;

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: