Μικρασιατική Καταστροφή: Ποιός φταίει και πως μας επηρεάζει;

Γράφει ο Παπαγιαννάκης Δημήτριος

Τα γεγονότα

Έπειτdownloadα από την ήττα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στον ‘Α Παγκόσμιο Πόλεμο από τις δυνάμεις της Αντάντ, η Σμύρνη πέρασε σε ελληνική διοίκηση, υπό την εποπτεία των συμμαχικών δυνάμεων,όπως προέβλεπε η Συνθήκη των Σεβρών του 1920 . Τα ελληνικά στρατεύματα που βρισκόταν ήδη στη μικρασία από το Μάιο του 1919, ξεκίνησαν την προέλασή τους στο εσωτερικό της καταρρέουσας Οθωμανικής Αυτοκρατορίας με τις διαταγές του Ελευθέριου Βενιζέλου και τη συγκατάθεση των συμμαχικών δυνάμεων.

Ενώ οι επιτυχίες του ελληνικού στρατού διαδέχονταν η μία την άλλη, οι εξελίξεις στο οθωμανικό κράτος είναι ραγδαίες. Ο Κεμάλ Ατατούρκ, πρεσβευτής των νεότουρκων που δεν αποδέχθηκαν τη Συνθήκη των Σεβρών, ανατρέπει το σουλτάνο και δημιουργεί κυβέρνηση. Ο Κεμάλ Ατατούρκ προχωράει σε μυστικές συμφωνίες με τη Γαλλία, την Ιταλία και τη Ρωσία για την προμήθεια πολεμικού υλικού. Αφού ακυρώνει την ισχύ της Συνθήκης των Σεβρών, συνθηκολογεί με τη Ρωσία για να προφυλάξει τα νώτα του.

Ο Σεπτέμβριος του 1921 βρίσκει το μεγαλύτερο όγκο του ελληνικού στρατού στο Αφιόν Καραχισάρ, περίπου 250 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της νέας πρωτεύουσας του τουρκικού κράτους, την Άγκυρα. Ο ελληνικός στρατός βρίσκεται σε άσχημη κατάσταση χωρίς προμήθειες και επαρκή εξοπλισμό. Οι εκλογές του 1920 ανατρέπουν την κυβέρνηση του Βενιζέλου, με το Δημήτρη Γουνάρη να αναλαμβάνει την εξουσία. Η αλλαγή κυβέρνησης προδιαγράφει την αρχή του τέλους της μικρασιατικής εκστρατείας. Ο φιλοσυμμαχικός Βενιζέλος δεν βρίσκεται πλέον στην εξουσία και ο διάδοχός του επαναφέρει τον φιλογερμανό και εχθρό του Βενιζέλου, Βασιλιά Κωνσταντίνο. Από αυτό το σημείο και έπειτα, το ελληνικός κράτος σταματάει τον απαραίτητο εφοδιασμό του μετώπου, οι έμπειροι και ικανοί αξιωματικοί αντικαθίστανται με άπειρους αξιωματικούς που έχουν κερδίσει αξιώματα μέσω της πολιτικής και δεν έχουν ορθή κρίση της κατάστασης. Η νέα ηγεσία περιμένει να αντιμετωπίσει έναν άτακτο εξαθλιωμένο τούρκικο στρατό. Αντ’ αυτού αντικρίζει έναν πάνοπλο καλά οργανωμένο τούρκικο στρατό υπό τις διαταγές του ίδιου του Κεμάλ. Η έλλειψη επικοινωνίας, πληροφόρησης και ενισχύσεων οδήγησαν στην ολοκληρωτική ήττα του ελληνικού στρατού.

Μία καταστροφή που εμπεριέχει όλων των ειδών τις ωμότητες που τα ανθρώπινα πάθη μπορούν να δημιουργήσουν

Τραγικό επακόλουθο είναι η καταστροφή της Σμύρνης. Μία καταστροφή που εμπεριέχει όλων των ειδών τις ωμότητες που τα ανθρώπινα πάθη μπορούν να δημιουργήσουν. Μία καταστροφή που ορισμένοι ιστορικοί υποστηρίζουν ότι δεν έχει να ζηλέψει σε τίποτα την καταστροφή της Καρχηδόνας από του Ρωμαίους. Ίσως να θεωρείται μόνο πιό απάνθρωπη, αφού στην Καρχηδόνα δεν υπήρχε συμμαχικός στόλος να παρακολουθεί αμέτοχος την ασύλληπτη σφαγή των αθώων ελληνοαρμενίων από τους λυσσασμένους τούρκους στρατιώτες. Όπως παραδέχεται και ο γενικός πρόξενος των ΗΠΑ στη Σμύρνη το 1922 Τζορτζ Χόρτον, “οι τούρκοι θα έρχονταν αμέσως στα σύγκαλά τους αν έστω και δύο διοικητές του συμμαχικού στόλου έπαιρναν την πρωτοβουλία να ρίξουν άσφαιρα πυρά ή μία οβίδα χωρίς γόμωση προς τον τούρκικο τομέα” και συνεχίζει “Η εικόνα των πολεμικών πλοίων στο λιμάνι της Σμύρνης το σωτήριο έτος 1922, να παρακολουθούν σιωπηλά την τελευταία πράξη της τραγωδίας των χριστιανών της Τουρκίας, ήταν ίσως η πιό θλιβερή και πιό σημαντική απ’όλες.”

Ποιός φταίει;

Ελευθέριος Βενιζέλος

Ελευθέριος Βενιζέλος

Κατά καιρούς διατυπώνονται ποικίλα συμπεράσματα για την τραγωδία της μικρασίας. Η πλειοψηφία των κατηγοριών επιρρίπτονται στο πρόσωπο του Ελευθερίου Βενιζέλου ως εμπνευστή μιας ματαιόδοξης επιχείρησης που σε καμία περίπτωση δε θα μπορούσε να επίτυχει.

Είναι αλήθεια πως πρέπει να κατηγορήσουμε το Βενίζελο για το γεγονός πως έπρεπε να πολεμήσει, όχι τους οθωμανούς πρώτα, αλλά τους τυχοδιώκτες και τους καιροσκόπους του πολιτικού κόσμου. Έπρεπε αρχικά να εξαλείψει τον εχθρό εκ των έσω και έπειτα να στραφεί στον εξωτερικό εχθρό. Αυτό επεσήμανε και ο αρχηγός του Στρατιωτικού Συνδέσμου αντισυνταγματάρχης Νικόλαος Ζορμπάς όταν πληροφορήθηκε την πρόθεση του βενιζέλου να επαναφέρει τους πρίγκιπες: “Κύριε πρόεδρε, θερμαίνετε έχιδνας εις τον κόρφο σας. Και κάποια στιγμή θα σας πλήξουν”. Αυτό ήταν το λάθος του Βενιζέλου. Όχι όμως και η εκστρατεία. Και αυτό γιατί η εκστρατεία θα ήταν επιτυχημένη. Θα ήταν νικηφόρα εάν δεν άλλαζε το πολιτικό σκηνικό και σαν ντόμινο η αντιμετώπιση των συμμάχων στην Ελλάδα. Η μικρασιατική καταστροφή είναι συνέπεια της αποτυχημένης εξωτερικής πολιτικής των φιλοβασιλικών. Η Μικρασία είχε ήδη χαθεί πριν ξεκινήσει η τουρκική αντεπίθεση. Στις 10 Απριλίου 1922 ο διοικητής της χαρτογραφικής υπηρεσίας στρατού στρ, Αναγνωστόπουλος, σε διαταγή του προς τον υποδιοικητή του στη Σμύρνη συνταγματάρχη Δ.Πετρίδη γράφει: “…Η μη μέχρι σήμερον ενίσχυσις του προσωπικού υμών υπό της Στρατιάς… εμβάλλει ημάς εις σοβαράς ανησυχίας, ανησυχίας περί της τύχης της αποστολής μας περί χαρτογραφήσεως της Μικράς Ασίας, δι’ ην τόσην ευθύνη έχομεν έναντι του ελληνικού έθνους. Δυστυχώς η εκκένωσις της Μικράς Ασίας φαίνεται επί του παρόντος αμετάκλητος, άγνωστον δε πότε θα αρχίσει…”. Δυστυχώς αυτό το έγγραφο δεν αποκαλύπτει μόνο την εγκατάλειψη του ελληνικού στρατού αλλά και την πρόθεση να εγκαταλειφθεί ο μικρασιατικός ελληνισμός στην τύχη του αφού θα καταψήφιζε τον Κωνσταντίνο εφόσον φυγαδεύοταν στην Ελλάδα.

Μουσταφά Κεμάλ

Μουσταφά Κεμάλ

Από την τουρκική πλευρά μας έρχεται μία ακόμα επιβεβαίωση ότι η μικρασία θα μπορούσε να μείνει στα χέρια μας. Ο ίδιος ο Κεμάλ το επιβεβαιώνει μέσω του βιογράφου του Μεσίν. Η τουρκική εθνοσυνέλευση έχει καταψηφίσει τον Κεμάλ που έχει κυκλώσει το κτίριο με τους Τσέτες του προκειμένου να κερδίσει λίγες μόνο ώρες. Η έκβαση της τρομερής μάχης στο Καλέ Γκρότο θα έκρινε τα πάντα. Αν ο Κεμάλ έχανε τη μάχη θα κατέρρεε πολιτικά. <<…Ο Μουσταφά Κεμάλ έβλεπε ότι είχε πλησιάσει η κρίσιμη στιγμή. Η ανθρώπινη αντίσταση είχε φθάσει στα όριά της. Έπρεπε ο ένας από τους αντιπάλους να διακόψει τη μάχη. Η τουρκική άμυνα εκρατείτο από μία κλωστή… Το παν εκινδύνευε να απολεσθεί. >> και συνεχίζει ο Μεσίν <<…Ήταν δύο τα μεσάνυχτα, όταν χτύπησε το τηλέφωνο. Ένας αξιωματικός μπήκε στο γραφείο κι ανέφερε: Εξοχότατε, ο Φεβζί Πασάς θέλει να σας μιλήσει στο τηλέφωνο. Ο Κεμάλ όρμησε. “Το είπατε;” φώναξε. “Οι Έλληνες ετοιμάζονται να υποχωρήσουν;”>>. Τέλος ο Μεσίν συμπληρώνει <<Εάν οι Έλληνες κρατούσαν μερικά λεπτά ακόμη, ο Κεμάλ θα διέτασσε απαγκίστρωση για να προλάβει την καταστροφή>>.

Ο ελληνικός στρατός ήταν ένα βήμα πριν την Άγκυρα. Η συνοχή του τουρκικού κράτους κρεμόταν από μία κλωστή. Το θρυλικό τάγμα ευζώνων 5/42 του Πλαστήρα και το 1/38 του Φράγκου, παρά τις αντιξοότητες πολεμούσαν γενναία στο Καλέ Γκρότο. Ο Πλαστήρας έχει διεισδύσει στο πλευρό της τουρκικής παράταξης. Ζητάει άδεια να επιτεθεί αλλά ο μέραρχος δε δίνει τη διαταγή. Αρκετή δόξα έχει ο μόνος βενιζελικός παλαίμαχος της στρατιάς. Ο Φράγκος ζητάει την επέμβαση του ενωμοτάρχη πρίγκιπα Ανδρέα αλλά παίρνει απάντηση “Ο στρατηγός κοιμάται”.

Βασιλιάς Κωνσταντίνος Α'

Βασιλιάς Κωνσταντίνος Α’

Η μικρασία μπορούσε να κρατηθεί όπως διαπιστώνει και ο πιστός του Κωνσταντίνου, στρατηγός Παπούλιας όταν χρήσθηκε αρχηγός της Στρατιάς. Βλέπει τους εμπειροπόλεμους αξιωματικούς να αντικαθίστανται με απότακτους των Βαλκανικών Πολέμων. Παρ’όλο που είναι Κωνσταντινικός έρχεται σε επαφή με τους έμπειρους βενιζελικούς αξιωματικούς: Πάγκαλος, Νίδερ, Ιωάννου, Κονδύλης Ζέρβας. Είναι έτοιμοι να πολεμήσουν ξανά, όμως η κυβέρνηση Γούναρη αξιώνει να παρουσιαστούν στην Αθήνα για να συλληφθούν. Ο Παπούλιας παραιτείται και τον αντικαθιστά ο ψυχοπαθής Χατζηανέστης που είχε αποστρατευθεί ως λοχαγός λόγω ανικανότητας και ξαφνικά προήχθη σε αρχιστράτηγο.

Η άποψη λοιπόν ότι ο Βενιζέλος είναι ο κύριος υπαίτιος της τραγωδίας είναι πέρα για πέρα εσφαλμένη. Ο Βασιλίας Κωνσταντίνος και το επιτελείο του είναι οι υπαίτιοι που ο στρατός και ο λαός της Μικρασίας έμεινα αβοήθητοι χωρίς ενίσχυση όχι μόνο από τις μεγάλες δυνάμεις που έμειναν θεατές αλλά και από την ίδια την ελληνική κυβέρνηση. Τέλος να επισημάνουμε ότι ο Βενιζέλος δε ρίσκαρε, ούτε έκανε επεκτατικό πόλεμο. Η εκστρατεία έγινε σε μία περιοχή όπου ζούσαν τουλάχιστον 5.000.000 έλληνες. Η πρόθεσή του λοιπόν δεν έχει καμία υποψία ιμπεριαλισμού όπως εσφαλμένα έχει διατυπωθεί κατά καιρούς. Και αυτό φαίνεται και σήμερα.

Αν η Τουρκία καταλάβει την Κωνσταντινούπουλη, δε θα υπάρξει ποτέ ειρήνη στη Βαλκανική

Πως μας επηρεάζει;

Αν η Τουρκία καταλάβει την Κωνσταντινούπουλη, δε θα υπάρξει ποτέ ειρήνη στη Βαλκανική”. Η εφιαλτική πρόβλεψη του Τζορτζ Χόρτον δυστυχώς επιβεβαιώνεται μέχρι σήμερα.

Η Τουρκία με τη μικρασιατική κατάκτηση κατάφερε να έχει λόγο τόσο στο βαλκανικό ζήτημα όσο και στο κυπριακό και μεσανατολικό.

Τα βαλκανικά εδάφη, της δίνουν το δικαίωμα να απειλεί τη Δυτική Θράκη υποκινώντας τη μουσουλμανική μειονότητα και να διεκδικεί μεγάλα τμήματα της Βόρειας Ελλάδας. Ασκεί επιρροή επίσης στη μουσουλμανική μειονότητα της Βουλγαρίας και την επέκτασή της στη βουλγαρική Θράκη ενώ υποκινεί το ίδιο το βουλγαρικό κράτος εναντίον της Ελλάδας. Τέλος Υποστηρίζει και υποκινεί τους Σκοπιανούς στις άνεφ προηγουμένου παράλογες διεκδικήσεις κατά της Μακεδονίας.

Κατέχοντας τα παράλια της Μικράς Ασίας, η Τουρκία αποκτά άμεσα μια ψευδή ευρωπαϊκή ταυτότητα την οποία έχει εκμεταλλευτεί στο έπακρο αφού κατάφερε να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ και να γίνει το ανατολικότερο προπύργιο των δυτικών για τον έλεγχο της Εγγύς Ανατολής. Μην ξεχνάμε ότι με την ίδια αυτή ταυτότητα διεκδικεί το δικαίωμα εισόδου της στην Ενωμένη Ευρώπη.

imagesΕάν τώρα λάβουμε υπόψη μας το δόγμα των δυτικών ότι “Όποιος κατέχει την Κύπρο ελέγχει τη μέση ανατολή”, καταλαβαίνουμε άμεσα το ρόλο της κυπριακής κατοχής. Εάν η Ελλάδα είχε τον έλεγχο των παράλιων της Μικράς Ασίας, η τουρκική επιρροή θα ήταν μικρή ή άνευ σημασίας. Η Κύπρος δεν θα είχε δεχτεί τουρκική εισβολή και η μεγάλη κερδισμένη θα ήταν η Ελλάδα, αφού αυτή θα ήταν το ανατολικότερο προπύργιο και η “χαϊδεμένη” των μεγάλων δυνάμεων. Τέλος, η Τουρκία δε θα είχε αξιώσεις εκμετάλλευσης του ορυκτού πλούτου του Αιγαίου που σήμερα διατηρεί.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: