Σχετικά με τη Μάχη της Κρήτης

mahi_kritis

 Γράφει ο Παπαγιαννάκης Δημήτριος

Η εισβολή των Ναζί στην Ελλάδα, σε αυτή τη φάση του πολέμου, μπορούμε να πούμε ότι οφείλεται στο Μουσολίνι. Η Ελλάδα, πάντοτε φιλικά προσκείμενη στις Συμμαχικές δυνάμεις, είχε διατηρήσει μία σχετική ουδετερότητα στην πολεμική σκακιέρα του ευρωπαϊκού μετώπου. Δε μπορούμε βέβαια να υποστηρίξουμε ότι οι δυνάμεις του άξονα δεν απέβλεπαν στον έλεγχο του ελλαδικού χώρου, αφού στη Βουλγαρία είχαν ήδη αρχίσει να συγκεντρώνονται γερμανικά στρατεύματα. Σε αυτή όμως τη χρονική περίοδο, ο πρωταρχικός στόχος του Χίτλερ ήταν η κατάκτηση της Ρωσίας και δεν ήθελε να διαταράξει το κλίμα σε Ελλάδα και βαλκάνια, αφού θα δημιουργούσε έναν επιπλέον αντίπαλο στα νώτα της επιχείρησης Μπαρμπαρόσα (εισβολή στη Ρωσία).

Κατά την ιταλική επίθεση όμως, οι Βρετανοί που γνώριζαν τη στρατηγική σημασία της Ελλάδος και της Κρήτης, απέστειλαν ισχυρά στρατεύματα για την εξασφάλιση της χώρας από τις δυνάμεις του Άξονα. Στις 29 Οκτωβρίου 1940 ο Τσώρτσιλ τηλεγραφεί από το Λονδίνο στον υπουργό εξωτερικών Ίντεν: “Εδώ είμαστε όλοι πεπεισμένοι πως πρέπει να αναλάβουμε προσπάθεια να εγκατασταθούμε στην Κρήτη και πως αξίζει να διακινδυνεύσουμε γι’αυτό”. Αυτή ήταν και η αφορμή που ανάγκασε τον Χίτλερ να επιτεθεί και να αναβάλει την επιχείρηση Μπαρμπαρόσα.

Η στρατηγική θέση της Κρήτης

Η νευραλγικής σημασίας γεωστρατηγική θέση της Κρήτης στη Μεσόγειο ήταν πάντα ευλογία και κατάρα. Όταν ο Χίτλερ έπρεπε να καταστρώσει το σχέδιο επέκτασης στη Μέση Ανατολή, τον απασχολούσαν 2 στόχοι. Ο πρώτος ήταν η Μάλτα, ο δεύτερος η Κρήτη. Οι στρατηγοί του, Γιοντλ και Κάϊτελ, ορθά υποστήριξαν πως «…θα ήταν καλύτερα να εξαλείψουν και να κάμουν ακίνδυνη την Μάλτα, αυτό το θανατηφόρο αγκάθι στην καρδιά των γερμανικών και ιταλικών ανεφοδιαστικών γραμμών». Ο Αντιπτέραρχος Κούρτ Στούντεντ, δημιουργός και γνώστης της στρατηγικής των αλεξιπτωτιστών, ήθελε πολύ να δοκιμάσει και να αποδείξει στον Χίτλερ ότι οι αλεξιπτωτιστές του μπορούν να παίξουν αποφασιστικό ρόλο στην εξέλιξη του πολέμου. Τελικά κατάφερε να πείσει τον Χίτλερ, ο οποίος πίστευε ότι η Κρήτη είναι αδύνατον να καταληφθεί από αέρος, πως η κατάληψη της Κρήτης είναι εφικτή.

Οι συμμαχικές δυνάμεις γνώριζαν από την αρχή το σημαντικό ρόλο της Κρήτης στη μάχη εναντίον του Άξονα. Το νησί για τους Βρετανούς έπρεπε να σταματήσει την προέλαση των δυνάμεων του Άξονα προς την Αφρική: “Θεωρούσαμε την Κρήτη ως ζωτικό προπύργιο για την Αίγυπτο και τη Μάλτα…” είπε ο Τσώρτσιλ. Επιπλέον θα ήταν το ορμητήριο της βρετανικής αεροπορίας για το βομβαρδισμό των ρουμάνικων πετρελαιοπηγών στο Πλοέστι από το οποίο ανεφοδιάζονταν τα 2/3 του γερμανικού μηχανοκίνητου στρατού. Χτυπώντας τη βασική πηγή ανεφοδιασμού των Γερμανών, οι τελευταίοι δε θα κατάφερναν ποτέ να προελάσουν εναντίον της Ρωσίας.

Με αυτούς τους στόχους, ο Χίτλερ έπρεπε να εξασφαλίσει όσο το δυνατόν γρηγορότερα την Κρήτη προκειμένου να αποκτήσει μία σχετική ασφάλεια στη μεγάλη εκστρατεία εναντίον της Ρωσίας που θα πρεπε να έχει ήδη ξεκινήσει από το Μάιο για να μην αντιμετωπίσει το Ρωσικό χειμώνα.

Τα λάθη

234718-kritikos2Το 1938 είχε σημειωθεί στα Χανιά αντιστασιακό επεισόδιο εναντίον της δικτατορίας μεταξά το οποίο καταπνίχθήκε σε ένα μόλις 24ωρο. Ο τότε στρατιωτικός διοικητής Κρήτης Γεώργιος Τσολάκογλου (μετέπειτα κατοχικός πρωθυπουργός της χώρας) διέταξε τον αφοπλισμό των κρητών αφού είχαν στην κατοχή τους τουλάχιστον 1000 σύγχρονα όπλα από τις κρατικές απόθήκες που λεηλάτησαν κατά τη διάρκεια της εξέγερσης. Ο αφοπλισμός γενικά απέτυχε. Όταν όμως ξεκίνησε η ιταλική επίθεση, οι εφημερίδες γέμισαν εκκλήσεις που ζητούσαν από τους κρήτες να παραδώσουν τον οπλισμό τους για να ενισχυθεί το ελληνοϊταλικό μέτωπο. Αρκετός οπλισμός παραδώθηκε, μεταφέρθηκε στο μέτωπο, αλλά έμεινε κλειδωμένος σε αποθήκες.

Στις 4 Ιανουαρίου του ‘41 δώθηκε η διαταγή δημιουργίας κρητικής πολιτοφυλακής, δύναμης 3050 ανδρών. Στις 9 Φεβρουαρίου όμως, το γενικό επιτελείο ζήτησε τη μείωση της πολιτοφυλακής σε μόλις 1500 άνδρες με τη δικαιολογία ότι “υπό τας επικρατούσας νυν εν τη Μεσογείω συνθήκας, δεν διαφαίνεται η από θαλάσσης επίτευξις καταλήψεως της Κρήτης”. Οι Βρετανοί ανέλαβαν να οπλίσουν αυτό το μειωμένο αριθμό πολιτοφυλάκων. Τελικά οι περισσότεροι από αυτούς δεν εντάχθηκαν σε τακτικές μονάδες ή δεν εξοπλίστηκαν. Όπως παρατηρεί και ο Υποστράτηγος Καφάτος “νεωτέρα διαταγή ακυροί την πρώτην και διατάσσεται η διακοπή πάσης εργασίας προς οργάνωσιν Πολιτοφυλακής, η διάλυσις των υπό οργάνωσιν Σωμάτων και η αποστολή εις το Κέντρον πάντων των διά την Πολιτοφυλακήν προοριζομένων όπλων και υλικών, μηδέ των διακριτικών περιβραχιονίων εξαιρουμένων”. Είναι αξιοσημείωτο ότι τόσο η διαταγή της μείωσης όσο και εκείνη της οριστικής κατάργησης του Σώματος των Κρητών Πολιτοφυλάκων εκδόθηκαν μετά το θάνατο του Μεταξά (29 Ιανουαρίου 1941) στην περίοδο δηλαδή που η διαχείριση των πραγμάτων της Ελλάδας είχε περιέλθει στο βασιλέα Γεώργιο. Εάν τα κίνητρά του έως τώρα δεν φαίνονται ξεκάθαρα, οι αμφιβολίες διαλύονται από τη στιγμή που ο Υποστράτηγος Κίτσος (που συνέστησε την ανάκληση της διαταγής) δηλώνει “διότι δεν ήτο βέβαιος ότι τα όπλα ταύτα οι χωρικοί δεν θα τα έστρεφον κατά της κυβερνήσεως”.

Έπειτα από τη γερμανική εισβολή και την κατάρρευση του μετώπου στην ηπειρωτική Ελλάδα, 20.000 κρήτες της 5ης μεραρχίας μετακινήθηκαν νότια, μέχρι την Πελοπόννησο. Έκει έμαθαν ότι απαγορεύεται να πάνε στην Κρήτη, αλλά έπρεπε να μείνουν στα τριγύρω χωριά της Πελοποννήσου. Οι περισσότεροι αψήφισαν τις διαταγές και προσπάθησαν με κάθε μέσο να επιστρέψουν στην Κρήτη. Περισσότεροι από 19.000 άνδρες δεν κατάφεραν να διαφύγουν και έμειναν μακριά από το νησί να παρακολουθούν τις εξελίξεις.

Το σχέδιο των συμμάχων σχετικά με την άμυνα της Κρήτης, προέβλεπε την οχύρωση των αεροδρομίων σε Χανιά, Ρέθυμνο και Ηράκλειο. Το μικρό αεροδρόμιο του Μάλεμε, φαίνεται να μην τους απασχόλησε ιδιαίτερα. Μόνο ο διοικητής των ελληνικών και βρετανικών δυνάμεων Κρήτης Υποστράτηγος Φρέιμπερκ διαπίστωσε ότι επρόκειτο για θέση-κλειδί, χωρίς όμως να το οχυρώσει κατάλληλα αφού ακολούθησε την εντολή του επιτελείου να μη μετακινηθούν από τις θέσεις τους. Ως αποτέλεσμα, το αεροδρόμιο του Μάλεμε έγινε ο πρωταρχικός στόχος των Γερμανών και ο πρώτος στόχος που καταλήφθηκε, καταδικάζοντας τον αγώνα των Ελλήνων και των συμμαχικών δυνάμεων.

Εκτός από τον περιορισμένο οπλισμό των κρητών, η αναλογία εξοπλισμού και στρατιωτικής δύναμης ήταν τρομακτικά δυσανάλογη. Πολλές φορές οι στρατιώτες δεν είχαν ούτε ατομικό εξοπλισμό, ενώ το πυροβολικό και τα αντιαεροπορικά όπλα δεν έφταναν ούτε καν για την οχύρωση των αεροδρομίων. Η ανάγκη για αεροπορική κάλυψη ήταν φανερή, όμως τα ελάχιστα αεροσκάφη που διέθετε ο στρατός δε μπορούσαν να αντιμετωπίσουν τις ορδές των γερμανικών αεροσκαφών και περιορίστηκαν μόνο στη συνοδεία νηοπομπών. Αν και ο συμμαχικός στρατός ήταν αριθμητικά ανώτερος, ο εξοπλισμός, ο συντονισμός και η εξαιρετική κινητικότητα των Γερμανών ήταν τόσο ανώτεροι που υπερνίκησαν τις γραμμές άμυνας.

Η έλλειψη συντονισμού των συμμάχων, όσο και των μέσων επικοινωνίας φαίνεται ξεκάθαρα άλλωστε από το Μάλεμε. Την πρώτη νύχτα δεν είχε καταληφθεί κανένας αντικειμενικός στόχος των Γερμανών. Μόνο στο Μάλεμε γνώριζαν ότι κάποια ομάδα αλεξιπτωτιστών επιβίωσε της πτώσης και συγκεντρώνεται σε κάποιο σημείο. Οι σύμμαχοι όμως δε γνώριζαν τον ακριβή αριθμό και δίστασαν αρχικά να αντεπιτεθούν. Οι γερμανοί όμως που είχαν συγκεντρωθεί, δεν ξεπερνούσαν τους 200! Την επόμενη μέρα που τελικά αποφασίστηκε η αντεπίθεση, ήταν πλέον αργά αφού αυτή η ομάδα είχε ενισχυθεί από νέες ομάδες αλεξιπτωτιστών που έπεφταν συνεχώς.

Το αποτέλεσμα της Μάχης

Η νίκη των αλεξιπτωτιστών, αποτελεί πύρρεια νίκη διότι κατέκτησαν μεν τον αντικειμενικό τους στόχο, τους κόστισε δε ακριβά τόσο σε εξοπλισμό, όσο και σε έμψυχο υλικό, που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σε άλλες εκστρατείες. Παρόμοια επίθεση δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ ξανά. Ο Στούντεντ αναγκάστηκε να παραδεχτεί ότι η Κρήτη υπήρξε “ο τάφος των Γερμανών αλεξιπτωτιστών”. Οι απώλειες Ελλήνων και συμμάχων ανέρχονται σε 2.200 ενώ οι τραυματίες και οι αιχμάλωτοι σε 13.500. Αντίστοιχα πάνω από 8.000 Γερμανοί νεκροί, τραυματίες και αγνοούμενοι. Επίσης 220 γερμανικά αεροσκάφη κατεστραμμένα και 150 με σοβαρές ζημιές. Η Μάχη της Κρήτης καθυστέρησε σημαντικά την επιχείρηση Μπαρμπαρόσα με αποτέλεσμα να πετύχει ο Ρωσικός χειμώνας τα γερμανικά στρατεύματα λίγο πριν τη Μόσχα και να ξεκινήσει η αντίστροφη μέτρηση για το τρίτο Ράιχ.

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: